خبرگزاری آريا – مراقب «هايپرتنشن» باشيد / عارضه اي شايع در ايراني ها


مراقب «هايپرتنشن» باشيد / عارضه اي شايع در ايراني ها

خبرگزاري آريا – مصرف زياد نمک مهم ترين عامل فشارخون بالاست، اين در حالي است که سرانه مصرف نمک در کشورمان ۲ برابر ميانگين جهاني است.
به گزارش خبرگزاري آريا از مهر، بر اساس آمار وزارت بهداشت، در سال ۱۳۸۰ حدود ۲۶٫۸ درصد از بار بيماري ها مربوط به بيماري هاي واگير و ۵۷٫۲ مربوط به بيماري هاي غيرواگير بود، اما در آخرين آمار نرخ بيماري هاي غيرواگير به ۷۶٫۴ افزايش يافته که همه اينها به نوع تغذيه بر مي گردد.
رژيم غذايي ناسالم، فشارخون بالا، چاقي، تحرک بدني کم، دخانيات، ديابت، آلودگي هوا، کلسترول خون، حوادث شغلي و اعتياد، ۱۰ عامل خطرناک بيماري هاي غيرواگير هستند.
بررسي هاي وزارت بهداشت نشان مي دهد؛ از هر ۱۰ روستايي ۲ نفر چربي خون بالا دارند و در شهر اين آمار بالاتر است. بيش از نيمي از جمعيت ما کم تحرک هستند. در روستاها حدود ۵۰ درصد جمعيت دچار اضافه وزن و چاقي و در شهرها بيش از ۶۲ درصد گرفتار اضافه وزن و چاقي هستند.
فرزانه فربخش رئيس گروه پيشگيري و کنترل بيماري هاي غير واگير دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي، در خصوص بيماري فشار خون بالا، گفت: هايپرتنشن يک بيماري مزمن شايع است که در آن مقدار فشارخون از حد طبيعي بالاتر مي‌رود و منجر به آسيب اندام‌هاي حياتي مثل قلب، مغز، کليه و چشم مي‌شود.
وي ادامه داد: بسياري از افراد سال‌ها مبتلا به فشار خون بالا هستند بدون اينکه از بيماري خود مطلع باشند. کنترل، خود مراقبتي و درمان مي‌تواند در ابتلا به بيماري افزايش فشار خون بسيار تأثيرگذار باشد.
فربخش اظهار کرد: براي جاري شدن خون در شريان هاي اعضاي بدن و رساندن مواد غذايي به اعضاي مختلف بدن، نياز به نيرويي دارد که آن را به گردش درآورد و اين نيرو فشارخون ناميده مي شود. زماني که قلب منقبض مي‌شود، خون وارد شريان‌ها شده و فشارخون به حداکثر مقدار خود مي‌رسد که به آن فشارخون «سيستول» مي‌گويند.
محققان دريافتند به ازاي افزايش هر ۱۰ mm Hg در ميانگين فشار شرياني، خطر سقط جنين تا ۱۷ درصد افزايش مي يابد. افزايش فشارخون در بين افراد بزرگسال با افزايش خطر بيماري قلبي در سنين بالاتر مرتبط است و اين مطالعه نشان مي دهد که ممکن است بر سلامت باروري هم تاثير داشته باشد.
محققان تاکيد مي کنند کمک به درمان فشارخون بالا قبل از بارداري مي تواند از بروز بيماري قلبي در آينده پيشگيري کرده و همچنين سلامت باروري زنان را بهبود بخشد.
به گفته رئيس گروه پيشگيري و کنترل بيماري هاي غير واگير معاونت امور بهداشتي دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي، در زمان استراحت قلب، با خروج تدريجي خون از اين شريان‌ها و جريان آن به سوي مويرگ‌ها فشارخون کاهش يافته و به حداقل مقدار خود مي‌رسد که به آن فشارخون «دياستول» مي گويند.
فربخش با اشاره به اينکه بهترين راه براي پي بردن به مقدار فشارخون هر فرد، اندازه‌گيري منظم آن با دستگاه فشارسنج است، بيان کرد: مقدار فشارخون بايد بر اساس چند نوبت اندازه گيري در موقعيت‌هاي جداگانه، در طول يک دوره زماني تعيين شود. اگر فشارخون به‌طور دائمي بالاتر از حد طبيعي باشد، به آن فشارخون بالا مي‌گويند.
وي عوامل زيادي نظير وضعيت بدن، فعاليت مغز، فعاليت گوارشي، فعاليت عضلاني، تحريکات عصبي، تحريکات دردناک، مثانه پر، عوامل محيطي مثل دماي هوا و ميزان صدا، مصرف دخانيات، مصرف الکل و قهوه، چاي و دارو را در افزايش فشارخون موثر دانست و گفت: سابقه فشار خون بالا در افراد درجه يک خانواده از عوامل بسيار مهم در افزايش احتمال بروز اين بيماري در فرد است. در کساني که سابقه خانوادگي بيماري را دارند انجام مشاوره ژنتيک در پيشگيري و کنترل اين بيماري مؤثر است.
فربخش ادامه داد: شيوع فشار خون بالا در مردان قبل از سن ۵۰ سالگي بيشتر از زنان هم سن آنها مشاهده مي شود، اما بعد از ۵۰ سالگي به دليل يائسگي، شيوع فشارخون بالا در زنان افزايش مي‌يابد.
رئيس گروه پيشگيري و کنترل بيماري هاي غير واگير معاونت امور بهداشتي دانشگاه، افزود: مصرف نمک بيش از نياز بدن با فشار خون بالا ارتباط دارد. واکنش افراد به ميزان نمک رژيم غذايي متفاوت است و افراد سالمند نسبت به نمک حساس‌تر هستند.
فربخش در خصوص تاثير چربي خون در بروز فشار خون بالا، تصريح کرد: چربي خون به‌طور مستقيم در افزايش فشارخون دخيل نيست، اما به دليل تغييراتي که در جدار رگ به ‌وجود مي‌آورد ممکن است بيماري فشارخون بالا را تشديد کند. اگر مقدار LDL کلسترول در خون بالا باشد، در جدار عروق رسوب کرده و منجر به تصلب شرايين و در نتيجه فشارخون بالا مي‌شود.
وي اظهار کرد: مصرف دخانيات و الکل از ديگر عوامل زمينه‌ساز ابتلا به تصلب شرايين است. نيکوتين سيگار به ‌طور موقتي منجر به افزايش ضربان قلب و فشارخون مي‌شود و در دراز مدت تأثير قابل توجهي در افزايش فشارخون خواهد داشت.
به گفته فربخش، احتمال بروز فشار خون بالا در کساني که به اندازه کافي تحرک ندارند، بيشتر است.
وي ادامه داد: چاقي يکي از عوامل مهمي است که در شيوع فشار خون بالا نقش به سزايي دارد. فشار خون بالا در افراد چاق ۲ تا ۶ برابر بيشتر از افرادي است که افزايش وزن ندارند. هر ۱۰ کيلوگرم افزايش وزن موجب افزايش فشار سيستولي ۲ تا ۳ ميلي‌متر جيوه و فشار دياستولي ۱ تا ۳ ميلي ‌متر جيوه مي‌شود.
به گفته فربخش، چاقي‌ هاي مرکزي يعني چاقي‌ هايي که در قسمت شکم متمرکز است، در ايجاد فشار خون بالا اهميت بيشتري دارند. چاقي‌هاي مرکزي منجر به مقاومت به انسولين طبيعي خون مي‌شود و مانع از پاسخ بافت‌هاي بدن به انسولين مي‌شود.
محققان دانشگاه هاروارد دريافتند ابتلا به فشارخون بالا در بين افرادي که گوشت ماهي، مرغ يا گوساله کباب شده، سرخ شده يا بريان شده بيش از ۱۵ بار در ماه مصرف مي کنند در مقايسه با کساني که اين نوع غذاها را کمتر از چهار بار در ماه مصرف مي کنند، ۱۷ درصد بيشتر است. تحقيقات نشان مي دهد زماني که پروتئين گوشت نيم سوز شده يا در معرض دماي بالا قرار مي گيرد، ماده شيميايي موسوم به HAA (آمين هاي آروماتيک هتروسايکليک) توليد مي شود که خطر فشارخون بالا را هم افزايش مي دهد.
رئيس گروه پيشگيري و کنترل بيماري هاي غير واگير معاونت امور بهداشتي دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي، بيماري ديابت را نيز زمينه ساز فشار خون بالا دانست و افزود: ديابت خطر بيماري هاي قلبي عروقي را چند برابر مي‌کند، بنابراين کنترل فشار خون در افراد مبتلا به ديابت و تنظيم قند خون در افرادي که مبتلا به فشار خون بالا هستند، اهميت زيادي دارد
وي عنوان کرد: وراثت، شرايط محيطي، ميزان واکنش به نمک، سطح رنين پلاسما، ميزان حساسيت به انسولين و يون‌هايي مثل سديم، کلر، کلسيم و عواملي مثل نژاد نيز مي‌توانند بر فشارخون تأثير به سزايي داشته باشند.
فربخش براي پيشگيري از ابتلا به فشارخون بالا، توصيه کرد: فشارخون خون خود را به طور منظم در منزل اندازه گيري کنيد و اگر از حد طبيعي بالاتر است به پزشک مراجعه کنيد.
وي گفت: براي اطلاع از وضعيت فشارخون خود در هر ملاقات با کارکنان بهداشتي و يا پزشک، از آنها درخواست کنيد، فشارخون شما را اندازه گيري کنند.
فربخش ادامه داد: در اندازه‌گيري فشارخون يادتان باشد بايد نيم ساعت قبل از اندازه گيري آن، از مصرف غذا و نوشيدني بالاخص قهوه و چاي خودداري کنيد و فعاليت بدني نداشته باشيد. مثانه کاملاً خالي باشد. سيگار هم مصرف نکرده باشيد. تحت فشارهاي عصبي هم قرار نگرفته باشيد.
به گفته وي، مصرف ميوه و سبزي را در وعده‌هاي غذايي روزانه قرار دهيد. زيرا اين مواد به علت داشتن پتاسيم در کنترل فشارخون بالا موثر هستند.
فربخش تاکيد کرد: در صورتي که شيوه زندگي نامناسب داريد، با کاهش مصرف سديم يا نمک و چربي در رژيم غذايي، ترک مصرف دخانيات، کاهش چاقي به خصوص چاقي شکمي، حفظ وزن مطلوب، افزايش فعاليت بدني، کنترل قند خون و کنترل اختلالات چربي خون آن را اصلاح کنيد. با اصلاح شيوه زندگي نامناسب، فشارخون خود را در حد طبيعي حفظ خواهيد کرد.